Resmi rakamlara göre 2010 yılı nda 28.632.204 turist giriş yapmış ve hizmet almış.Bunun karşılığı olarak $ US 20.806.708.444 döviz girdisi sağlanmış.Ama,makro değer olarak yaklaşık türk ekonomisine ca. 55.000.000.000.- girdi sağlamıştır.Yine 2010 ylında yaklaşık 2.500.000 TC. vatandaşı tatil ve sağlık amaçlı seyehata çıkmış.Karşılık olarakda 3.040.000.000 Tl harcamada bulunmuşlardır.Turizm sektörünün yarattığı istihdam,rakamlar net tesbit edilememesede,Başbakanlığın 2010 yılında DRT Kurumsal Finans Danışmanlık’a hazırlattığı rapora göre 1.700.000 kişi civarındadır.TOBB nin yaptığı araştırmaya göre,Turizimdeki istihdam maliyeti.En yakın sektor olan ayakkabı sanayindeki maaliyetin 1/3 üne,elektrikli aletlerin 1/5 ine,Demir Çelik Sanayinin ise 1/30 una tekabül etmektedir.Yani istihdam/yatırımı en düşük sektördür.
Peki,devlete gerek istihdam gerekse girdi olarak en fazla değeri kazandıran turizm sektörune gereken değeri vermektemidir.Buna,evet demek zor.Hatta yapılanları görünce,devletin turizm sektörüne üvey evlat muamelesi yaptığı su götürmez bir gerçek.Bugün Türk turizimcisi,dünyanın en pahalı ELEKTRIK,GAZ, BENZIN, ILETISIM,ALKOLLU ICECEK,ET ve SUT URUNLERINI kullanmaktadır.Özellikle her şey dahil çalışan,mass turizm ağırlıklı sejour otelleri bu sıkıntıyı daha derinden hissetmektedir.Mesela 100 odalı bir sejour oteli,Yunanistan,İspanya vb. gibi rakibi market tesislerden ca. - € 100.000.- fazla maliyetle sezona başlamaktadır.Bu oda ve alan artımına paralel yükselmektedir.Bu IT çalışan şehir otellerinde fazla hissedilmemekle beraber.Firma ismini kanıtlamış,şehir sosyal hayatına hitap eden tesisler haric.Salon geliri sıkıntısı yaşamaktadır.Çünkü realite olarak yiyecekte 1 e 3 içecekte ise asgari 1 e 5 -7 arası fiyatlandırma yapması gereken tesisler.Yüksek maaliyet sebebi ile misafire hitap edecek fiyat verme sıkıntısı yaşamakta.Konaklıyan misafirler;yiyecek ve içecek ihtiyaçlarını tesis dışında karşılamaktadırlar.Şehir otelciliğinde rantable salon gelirinin,oda gelirinin asgari %50 sine tekabül etmesi gerektiğini düşündüğümüzde.Çoğunluk tesisin,bu maaliyetler ile tutturulması gereken hedeflere yaklaşması hayal sınırlarına bile uzak.
Otelcilik,çok özel bir sektördür.Misafir memnuniyeti esasından gidersek.Onların istek,alışkanlık ve yaşam şeklini anlayabilecek eğitim,bilgi birikimi ve vizyona sahip olmak gerekiyor.Satılan ürün,bir meta değil zamandır.Yani bugün satılmayan oda,yarın için bir ticari değer ifade etmez.Otel yatırımcılarını iyi analiz ettiğimizde %80 den fazlası.Bir şekilde sahip olduğu parayı,gayrimenkul değeride olduğundan otelciliğe yatırım yapanlar.Yani ayrı alanlardan bu sektöre giren insanlar.Sektör için gerekli olan birikim ve mentaliteye uzaklar.Dolayısı ile iş hayatlarına bakışları,deneyimleri doğrultusunda.Herşeye karşı bir güvensizlik içinde.Sektörün özelliğinden,eğitimli olsalar bile uzaktan kontrol yönetim şekline uyum sağlıyamıyorlar.Getirdiği profesyonel yönetime güvenemiyor,herşeye yetişip anlamaya ve kontrol etmeye çalışıyorlar.Alt düzey personeli bilgi verici kullanmaları,yönetim çatlağına.Dolayısı ile disiplin zayıflığına yol açıyor.Kendi yaşam şekilleri ve zevklerini servis alanlarında kullanmak istiyorlar.Ağırlık mass turizmi yapılan ve fiyatların belirleyici olduğu sejour bölgelerinde alımlara karışarak,servis ürün kalitesini aşağı çekiyorlar.İşe yabancı olmaları ve insanları kullanma üzerine kurdukları yaşam şekli.Tencere/Kapak misali çoğu zaman yeteneksiz fakat abartılı konuşan yönetici tercihi kullandırarak.Tesisin marka değeri kazanmasını ve sürekliliğini önlüyor.
Tabi asıl sıkıntıyı,bu düzen içerisinde işlerini yapmaya çalışan Genel Müdürler (Gladyotorler) ve Alt personel (Koleler) çekiyor.Artık iyice globalleşen turizim marketinde sadece dahili rakibleri değil yurt dışı rakibleri ile de mücadele eder konumdalar.Hedef market tur operatörü tercihi artık eskisi gibi fazla değil.Alımlar ve birleşmeler aklı başında 2 elin parmakları kadar firmaya düşürdü.Dizginler tur oparötörlerinin elinde.Tesisi dolduracak,iyi bir kadro kuracak,hizmet kalitesini yüksek tutarak tesise marka değeri kazandıracak ve tabiiki sene sonunda artı değeri iyi bir blanço oluşturmak.Bunların hepsini,sektörünün üvey evlat muamelesi gördüğü bir devlette ve bu yatırımcı profili ile.İşi zor,Roma lı Gladyotorler bile her arenaya çıkışta sağ kalabilecekmiyim korkusunun getirdiği stresi,Otel Genel Müdürleri kadar hissetmemişlerdir.Orta boy işletmelerin hemen yarısı,küçük işletmelerin hemen hemen tamamı tam bir yönetim faciasıdır.Otel müdürleri,sadece ünvan taşır.Yaptırımları yoktur,çoğu sözleşmesiz çalışır.Bırakın uluslarası tüketici haklarına vasfı,çoğu sorumluluklarının ne olduğu bilincinde bile değildir.Maliyeti düşürmek için her türlü güvenlik ve ürün seçimini asgariye alan işletmeci.Tesisi probleme açık hale getirir.Allah göstermesin herhangi bir müşteri maduriyetinde veya kazasında.Kanun gözünde sorumlu otel müdürü ve olay yeri sorumlusu ve çalışanıdır.Herhalde en rahat olanları,fazla kazanmasalarda departman sorumlularıdır.Sadece kendi alanlarının stresini duyarlar.Ya Alt personel (kölelere) ne demeli.Büyük tesislerde hadi herneyse,ama belirli bir kapasite altı tesislerde çektikleri çileyi.Bundan 160 sene önce Kaliforniya portakal bahçelerinde çalışan Negrolar çekmemiştir.Yani,limitsiz çalışma,limitli uyku.Lojman problemi,üstüne üstlük bazan,hakkedişini de alamama.Devlet Babada unutmuştur onları.Sözde işsizlik sigortası çıkartmış.Ama limit koymuş.3 senede 600 gün diye.Sejour çalışanı 6 ay çalışır.Birtürlü işsizlik sigortasından istifade etme şansı yakalıyamaz.Üstüne üstlük,sezon kapanışından 3 ay sonra hasta olma hakkı da yoktur.SSK nın sorumluluğu işi bırakmaya müteakip 3 ay içinde biter.Örgütlenmeleri olmadığından seslerini kimse duymaz.Değerli hükümetimiz onlara asgari ücreti de fazla gördü.Stajyerlikdeki yaş sınırını kaldırdı.Asıl üzücü olan geçenlerde bir hükümet yetkilisinin.Asgari ücretin 1.000.- tl çıkartılması talebine,işletmeler bu ücretlendirme maaliyeti ile rekabet şansı bulamaz,batar demesidir.Maalesef hiç bir mesleki sendika ve örgüt yetkilisi çıkıpta.Sn Bakanım,peki bu dolaylı vergilerin getirdiği yüksek maaliyet ile nasıl rekabet edeceğiz sorusunu sormamalarıdır.Bunlar modern köle olmasında,kim olsun.Aynı sıkıntılar,turizm şirketi personellerinde de geçerlidir.
Bütün bu menfi,oluşumlar sonucu maalesef güzelim tesisler,hakketlikleri marka değere ulaşamamaktadırlar. Tesisler gittikçe kalitelerinden ödün vermeye başlamıçtır.Gülünç ücretlendirmeler;okumuş,yetişmiş kalifiye elemanları başka sektörlerde çalışmasına neden olmaktadır.Profeyonel yönetim sistemini oluşturamamış, dolayısı ile belirli hedef market ve standart oluşturamıyan tesisler.Yavaş yavaş büyük tur operatörlerine veya kontrolündeki otelcilik zincirlerine devredilmektedir.Geçenlerde bir tur operatörü temsilcisinin aile otelleri,profesyonel yönetimdeki otellerden daha iyi yönetilmekte ve müşteri memnuniyeti sağlanmaktadır beyanını okudum ve gülümsedim.Bunun arkasında yatan sebep,istenilen fiyatın alınması ve her türlü reklamasyonun tahsil edilmesidir.
ÇÖZÜM :
-Devlet bir an önce 2023 turizm planını işler hale getirmeli.
-Turistik yöreler,konumlarına göre marka değere ulaştırılmalı.
-Yurt dışında Türk menşeeli tur operatörü yapılanması desdeklenmeli
- Market çeşitliliğine gidilmeli,sejourdaki ölü sezonu 55 yaş üstü,Sağlık ve Handikaplı misafirlerde değerlendirecek çözüm üretilmeli.
-Yukarda belirttiğim ana giriş maaliyetini artıran tüketim ürünlerini,nötür hale getirecek devlet düzenlenmesi yapılmalı.
-Her şey dahil sistem ilk oluşum safhasına.Yani,şehir merkezine ca.15 km mesfeli büyük tatil köyü veya otellerde uygulanmalı.Bu da olmazsa en azından belirli bir standart ve büyüklükteki oteller ile kıstlanmalı.
-Turizm Bakanlığı veya Otelciler Derneği vasıtası ile.yatırımcılara otel işletimi konusunda eğitim verilmesi.
-Tur operatörlerine yerel hizmet veren acenteler.Her misafir için ca. € 45-50 local hizmet payı alma yollarını denemeli.
-Ücretlendirmelerin diğer sektörlerin dengine getirilmesi.2 lisan bilen birisini 700.- - 1.000.- liraya çalıştıramazsınız.
-Devlet sejour otellerinde çalışan personelin maduriyetini önleyecek çözüm bulmalı.
prophetzekeriya@gmail.com
